Alt ıslatma yani tıptaki ismiyle Enüresiz bir ruhsal problem olmakla birlikte enüresiz genellikle kalıtımsal bir rahatsızlıktır. Öncelikle alt ıslatmanın %80 ve üzerinde kalıtıma bağlı olarak ortaya çıktığını bilmek gerekmektedir. Alt ıslatma sorununda çevre de büyük bir etken olmakla birlikte kalıtımın yerine de geçebilir. Ülkemizde alt ıslatma probleminde özellikle alt sosyo ekonomik düzey kesimin eğitimsiz anne babalardan oluştuğunu görmekteyiz. Enüresiz sorununun altında yatan sebeplere bakıldığında bu tür ailelerin sorun karşısında uyguladığı yöntemler sorunu çözmek yerine daha da içinden çıkılmaz bir hale getiriyor.  Enüresizin nedenlerine bakacak olursak;

• Aile ortamının sürekli gergin olması anne babanın kavga ve tartışma içerisinde olması. Çocuğun mutsuz bir aile ortamında büyüyor olmasıdır. Çocuk bu durumlardan korkmuş ve ruhsal bir çöküntü içerisine girmiş olabilir.
• Enüresiz sorununun tıbbi olarak kalıtım açısından sebeplerinden en büyüğü ise çocuğun bacaklarındaki kasların yeterince olgunluğa ulaşmamasıdır. Bu kaslar sayesinde idrarını tutabilen bir çocukta kasların gelişim düzeyine göre daha geç olgunlaşmasından dolayı enüresiz sorunu görülebilir.
• Öncelikle bunu bir sorun olarak görmek için sürekli tekrarlayan bir durum olması gerekmektedir. Eğer çocuk fazla sıvı tükettiği zaman bunu yapıyorsa bu durum normal bir durumdur.
• Çocuk bunu sürekli tekrarlıyorsa normal bir durum olmaktan çıkmış enüresiz olabilme ihtimali artmış demektir. Bu durumda öncelikle çocukla konuşmak ve bundan utanmaması gerektiğini ona anlatmak, sağlığı ile ilgili bir durum olduğunu açıklamak gerekiyor. Sonrasında çocuğunuzu hastaneye götürüp sorunun kalıtımsal bir problem olduğunu mu yoksa ruhsal bir rahatsızlıktan dolayı mı olduğunu anlamak gerekir.
• Genetik faktörlerin etkili olduğu enüresiz sorununda çocuğa ilaç tedavisi uygulanmakla birlikte bunun yanında ailenin de alması gereken önlemler vardır. Çocuğunuzun yatmadan önce sıvı tüketmemesini sağlamanız gerekiyor.
• Geceleri onu gözlemleyerek hangi saatlerde altını ıslatıyorsa bu saatlerden önce uyandırmalı ve tuvalet ihtiyacını gidermesini sağlamalısınız. Altına bez bağlamak ve ekstra önlemler almak çocuğun suçluluk duygusunu katlayacağı için bu tür yöntemlere başvurmayınız.
• Ruhsal olarak güven duygusunun azalması, mutsuz aile ortamı, şiddet gibi durumlarda ortaya çıkan bu rahatsızlığın giderilmesi daha zor olacağı için aile ortamının bir an önce düzeltilmesi çocuğa bu hissin verilmesi gerekmektedir.
• Enüresiz beraberinde kabızlık da görülebilen rahatsızlıkların başında gelmektedir. Kabızlık tedavi edildiğinde enüresiz probleminin de ortadan kalktığı bilinmektedir. Fakat bu durum genellikle nadir rastlanan bir durum olduğu için genelleştirmek uygun olmayacaktır.
• Enüresizin nedenleri arasında okul korkusu, kardeş kıskançlığı gibi nedenler de olabilmektedir. Birçok psikolojik nedene bağlı olarak gerçekleşen bu rahatsızlık çocuklarda 4-5 yaşlarından sonra görülmemesi gereken bir rahatsızlıktır.
• Genellikle çocuğun gelişimine göre 3-4 yaşlarında mesena kontrolü tamamen gelişir. Yani çocuğun kasları idrarını tutabilecek olgunluğa erişmiştir. Altında yatan genetik veya kalıtsal bir faktör yoksa sorunun psikolojik olduğu anlaşılmaktadır.
• Çocuğun sevdiği birini kaybetmesi ve bu durumdan dolayı korkular yaşaması. Anne babanın aşırı koruyucu tutumu sonucunda çocuğun bebeksi kalabilmesi. Evde aşırı bir disiplin uygulanması gibi çeşitli nedenler de enüresizin ortaya çıkmasına sebep olabilecek faktörler arasında yer almasıdır.
• Enüresiz sorununda ailelerin bu tür durumlara dikkat etmesi gerekir. Çocuğa aşırı disiplinle yaklaşılmamalı, evdeki soğuk ortamı yumuşatmak ve ona değer verildiğini hissettirmek gerekmektedir. Aşırı sorumluluk yükleyip çocuğu bu sorumluluğu yerine getiremediği için eleştiren bir tavı takınan aileler bu problemi çocuklarında görebilirler.

Kardeş kıskançlığı her kardeş arasında ortaya çıkabilecek problemlerden birisidir. Çocuklarda görülen ruhsal bir probleme dönüşmesi için ise bazı belirtilerin bir anda görülmesi gerekmektedir. Bu belirtiler görülmeden çocuk kardeşini kıskanıyor denebilir fakat bu çocukta kardeş kıskançlığı problemi var denemez. O yüzden aileler kendileri teşhis koymak yerine sorunun altında yatan sebepleri öğrenmelidirler. Kardeş kıskançlığı Türkiye’de yüksek oranda görülen ruhsal bir problem durumudur. Ailenin bu konudaki bilgisi, tecrübesi oldukça iyi bir durumda olmalı ki çocuğunda böyle bir sorun olduğunu fark edebilmelidir. Kardeş kıskançlığının sebeplerini ve hangi durumlarda ortaya çıkabileceğine bakacak olursak;
Kardeş kıskançlığı yaşça birbirleri arasında 2 yıldan az olan çocuklarda görülmektedir. Ailelerin bu konuda alması gereken önlemlerin başında çocuklarının aralarında en az 2 yaş olmasına dikkat etmeleri gerektiğidir. Çocuklar arasındaki yaşın az olması bir çocuğun birçok ihtiyacı bitmeden diğer çocuğun doğması demektir. Bu da ailenin bir anda büyük çocuktan küçük çocuğa geçmesi anlamına gelir. Böyle bir durumda kardeş kıskançlığı ortaya çıkacaktır. Kardeş kıskançlığı ailelerin bilinçlendirilmesiyle rahatlıkla üstesinden gelinebilecek bir problem olmasına karşın aileler bunu kendileri zorlaştırabilmektedir. Dış etkenlere ailenin tepkisiz kalması da kardeş kıskançlığını tetikleyici unsurlardan birisidir. Çocuk kardeşini normal olarak kıskanırken eve gelen bir misafirin küçük çocuğa tüm ilgisini yöneltmesi sonucu büyük çocuk kendisinin sevilmediğini düşünecektir. Bu durumda kardeşini kıskanacak ve onu sevmeyecektir.  Kardeş kıskançlığında çocukta görülen en büyük duygu durumu; anne ve babasının küçük kardeşini sevdiği onu artık sevmediği duygusudur. Bu düşünce çocukta bunalıma, çöküntüye sebep olur ve anne babasını kaybedeceğini düşünür. O yüzden çocuk annesine ve babasına daha da yakınlaşmaya onların kendisini daha da çok sevmesine ihtiyaç duymaya başlar. Çocuk eğer kreşe veya okula gidiyorsa kardeşiyle annesinin evde yalnız kalacağını düşünür ve anneden ayrılmayı istemez. Karnının ağrıdığı,hasta olduğu gibi çeşitli bahaneler ile evden ayrılmayı reddeder. Kardeş kıskançlığı bu seviyeye gelmiş olan çocuklarda ciddi problemler ortaya çıkabilir o yüzden ailenin rolü önemlidir. Ailenin uygulaması gerekenleri ise şu şekilde sıralayabiliriz;

• Küçük kardeşi doğduğunda çocuğunuzda mutlaka bir kıskançlık durumu olacaktır. Bu durumda ona kardeşinin daha bir bebek olduğu ve ihtiyaçlarını kendisinin karşılayamayacağını sizin onunla daha çok ilgilenmeniz gerektiğini ifade etmelisiniz.
• Ona olan sevginizin hiç eksilmediğini kardeşini ve onu aynı derecede sevdiğinizi anlatmalı bu durumdan dolayı korkmamasını endişe etmemesini sağlamanız gerekiyor.
• Anne bebekle ilgilendiğinde baba da büyük çocukla vakit geçirip onunla oyunlar oynayıp ilgilenmeli ev ortamında yine aynı havanın olduğu çocuğa hissettirilmeli.
• Anne ve baba yardımcı olabileceği durumlarda(bebeğin bezini değiştirirken, mama hazırlarken) yardım isteyebilir ve kardeşiyle ilgili konularda sorumluluk almasını sağlayarak onu sevdirmeye çalışmalıdır.
• Anne baba bir anda tüm ilgisini bebeğe kaydırıp sonra büyük çocuğun kıskandığını görünce ilgisini büyük çocuğa çekmemelidir. Bu durumda çocuk net olarak samimiyetsizliği algılayıp daha kötü bir ruh halini benimseyecektir.
• Okula gitmek istemediği durumlarda kardeşinin de büyüyünce evden ayrılacağını onun da okula gideceğini şimdi onun bir bebek olduğunu söyleyebilirsiniz. Çocuğun empati kurabilmesi için gerekli hassasiyeti göstermeniz gerekiyor.
• Eve gelen misafirleri büyük çocuk kıskançlık yapmasın maksadıyla küçük çocuğa “çirkin, pis bu pis” gibi saçma tavırlarından dolayı uyarmalısınız. Büyük çocuk bu durumun altında yatanı anlar ve yine kıskandığı için kendisini suçlar.
• Kıskançlığın aşırı olduğunu düşündüğünüz dönemlerde kardeşi ile ilgili sorular sorup onu neden sevmesi gerektiğini ifade etmeye çalışmalısınız.
• Kardeş kıskançlığının aşırı dozda olduğunu düşünüyorsanız kısa süre içerisinde bir çocuk psikoloğuna başvurmanız gerekiyor.

Bebeklerin anne karnında ve doğumdan sonra 1 yaşına kadar gösterdiği birçok refleks vardır. Bu refleksleri ailenin bilmesi ve takibini yapması oldukça önemlidir. Bebekler birçok refleksi bir arada gösterebilir ve bu refleksler her zaman aynı oradan görülmeyebilir. Bu gibi durumlarda endişe etmenize gerek yoktur. Her çocuğun gelişimi bir değildir. Kaslarının olgunlaşması daha geç olabileceği gibi bazı reflekslerin görülmesi de geç olabilir. Aileler bu gibi durumlarda sabırlı olmayı bilmeli ve çocuğunun gelişimini takip etmelidir.
Emme- Arama Refleksi
Emme refleksi çocuklarda ilk görülen ve ailelerin de net olarak fark ettiği refleksler arasında yer almaktadır. Arama- Emme refleksinde bebeğin içgüdüsünde yer alan annesinin memesini araması bir refleks olarak görülmektedir. 1. aydan 8. aya kadar hem uykuda hem uyanıkken bu refleksi görebilirsiniz. Çocuk sürekli bir şeyleri emmeye çalışır. Bu refleksi takip etmek de oldukça kolaydır. Emme refleksini test etmek için çocuğun yanağı ile dudağının birleştiği noktaya parmağınızı koymanız yeterlidir. Çocuk dudağının kenarında bir nesne hissettiği an onu ağzı ile aramaya ve emmeye çalışacaktır. Bu davranışı gösteren çocuğun emme refleksi normal bir seyir gösteriyordur ve devam ediyordur. Emme refleksi uykuda da görülen reflekslerden birisidir. Uyuduğu sırada da aynı davranışı gösteren çocuğun emme refleksinin normal olduğunu söyleyebiliriz. Eğer bir çocukta emme refleksi  7-8 ayı geçtiği halde kaybolmamışsa çocuk ilk günkü gibi emme refleksini sürdürmeye devam ediyorsa beklenmelidir. Bu süre zarfında da kaybolmuyorsa yapılması gereken şey aile doktoruna başvurmak olmalıdır.
Morro Refleksi
Morro refleksi yine hamilelik döneminde oluşan ve çocuğun doğuştan getirdiği reflekslerin başında gelen reflekstir. Halk arasında çocuğun irkilmesi, korkması olarak tanımlanan bu reflekste çocuk ani ve yüksek bir ses duyduğunda irkilir. İrkildiği zaman kollarını kaldırarak büker ve iki yana açar. Göz bebekleri büyür. Bu refleks çocuğun korktuğu anlamına gelmez o yüzden endişe etmenize gerek yoktur. Bir kaç saniye sonra kollarını gövdesiyle birleştirir aynı konuma getirir. Morro refleksi önemli bir refleks olmakla birlikte 6. aydan sonra kaybolması gereken bir reflekstir. 4. aylarda refleksin zayıfladığını eskisi gibi ortaya çıkmadığını görmeniz mümkün olur. 6. aydan sonra refleks kaybolmadıysa her reflekste olduğu gibi kısa bir süre beklenmeli. Refleks bekleme süresince de geçmediyse herhangi bir beyin hasarı olabileceği için aile doktoruna başvurulması gerekmektedir.
Babinski Refleksi
Babinski refleksi en belirgin reflekslerden birisi olmakla birlikte hamilelik döneminde ortaya çıkıp 10. aya kadar devam eden reflekslerden birisidir. En uzun süreli olan refleks yakalama refleksidir. Bu refleks çocuklarda şu şekilde görülür; Çocuğun ayak tabanına herhangi bir cisim ile dokunduğunuzda parmaklarını içe doğru kıvırır ve o  cismi parmaklarıyla sıkıca kavrar. Aynı şekilde avuç içine parmağınız veya sivri bir cisim ile dokunduğunuzda el parmaklarını da içe doğru kıvırıp o cismi yakalar. Çocuğun bu refleksi bu şekilde göstermesi 10. aya kadar normal kabul edilir. Refleks 8. aydan sonra zayıflamaya başlar ve normal olan da bu şekilde azalarak kaybolmasıdır.
 
 
Tonik Boyun Refleksi
Tonik boyun refleksi bebek yatar konumdayken başını ani bir şekilde sağa veya sola çevirdiğinizde. Çevirdiğiniz taraftaki kolu ve bacağını dışa doğru açacaktır. Diğer taraftaki kolunu  ve bacağını ise gövdesine doğru çekecektir. Tonik boyun refleksi doğumdan 4. aya kadar süren reflekslerden birisidir. Uyku sırasında da görülen tonik boyun refleksi 2-3 yaşlarına kadar uykuda devam edebilir. Bu durumda bir sakınca veya sağlık sorunu aramaya gerek yoktur. Uyanıkken veya uykudayken reflekslerin çok geç kaybolma durumunda bir sağlık sorunu aranabilir ve bunun için aile doktorunuza başvurmanız gerekecektir.
Adımlama Refleksi
Bir diğer önemli reflekslerin başında gelen adımlama refleksi genellikle adına basma refleksi de denmektedir. En önemli ve ailelerin bazen bilinçsizce refleks olarak algılamadığı çocuktan beklentisini artırdığı reflekstir. Çocuğu ayaktayken koltuk altlarından kavrayıp yere doğru bastırdığınızda adım atar gibi hareketler sergiler. Bu adımlama refleksinin bir sonucu olarak ortaya çıkan davranıştır. Çocuğunuzun erken yürüdüğünü düşünmenize sebep olmamalıdır. Çocuklar en erken 10. aylarda yürüme davranışını göstermeye başlarlar. Bu yüzden bunu bir refleks olarak algılamalı ve 4. aydan sonra kaybolacağını bilmeniz gerekmektedir.
Yüzme Refleksi
Yüzme refleksi yeni doğan çocukların gösterdiği ve ailelere en ilginç gelen reflekslerden birisidir. Bu refleksi gösteren çocuk sanki yüzme biliyormuş gibi davranır. Gövdesinden tutarak yüz üstü bir suyun içerisine bırakır gibi yaptığınızda hemen kollarını ve ayaklarını çırpmaya başlar yani yüzme hareketi yapar.Aynı zamanda nefesini de tutan bebeğin yanaklarının şiştiğini görebilirsiniz. Bu refleks altıncı ayda kaybolması gereken bir reflekstir.
Göz Kırpma ve Göz Bebeği Refleksi
Gözler ile ilgili olan reflekslerden birisi göz kırpma refleksidir. Bu refleksin ani bir ses, hareket vb. durumlarda görülse de normal durumdayken de görülebilir. Çocuk gözlerini bir şey olduğu için değil refleks olarak da kırpabilir. Sürekli olarak devam eden refleks hayatın her kademesinde devam eder. Kontrol edilebilir bir hal alabilir. Göz bebeği refleksi ise ömür boyu süren reflekslerden birisi olan bu refleks bebeğin parlak ışıkta göz bebeklerinin büyümesi, donuk ışıkta ise küçülmesi ile görülen reflekstir.

Günümüzde giderek yaygınlaşan ve ailelerin korkulu rüyalarından birisi olan çocuk istismarı konusu üzerinden siz değerli takipçilerimize mahremiyet eğitimini nasıl verebileceğinizi anlatan bir yazımız olacak. Mahremiyet doğumdan ölüme kadar insan hayatında var olan ve olması gereken bir kavramdır. İnsanın kendi sınırları anlamına gelen mahremiyet kelimesini çocuklarına anlatmakta güçlük yaşayan ve zorlanan aileler ülkemizde çoğunlukta. Çocukların 0-6 yaş aralığında mahremiyet kavramını anlamasına yönelik çalışmaların da fazla olduğu söylenemez. Ülkemizde giderek artan çocuk istismarına karşı alınabilecek önlemlerin en başında mahremiyet eğitimi geliyor. Çocuklarda mahremiyet konusunu işleyeceğimiz yazımızın sonunda çocuğunuza herhangi bir istismar sonucunda neler yapması gerektiğini ve bunun karşısında sizler de nasıl davranacağınızı anlamış olacaksınız. Madde madde çocuklarda mahremiyet bilincinin gelişmesi için neler yapılması ve neler yapılmaması gerektiğini işleyeceğiz.

• Çocuklarınızı Açık Alanda Soyup/Giydirmeyin

Ailelerin en büyük yanlışlarından bir tanesi çocuklarını ortalık yer diye tabir ettiğimiz halk arasında, parkta, sokakta, bahçede, evin içerisinde çocuk ve sizden başka birisi varken soyup giydirmek hatalı bir davranıştır. “O daha çocuk bir şey olmaz.” düşüncesini ilk olarak kafanızdan atmalısınız. Çünkü çocuklar da insandır. Onlar da utanır, sıkılır fakat bu utancını ifade edemez. Her duyguyu yoğun olarak yaşadığı için utandığını söylemesi çok zordur. Çocuklarınızı sizden başka birinin olduğu ortamda soyup giydirdiğinizde ve bunu sürekli olarak tekrarladığınızda artık bu çocuğa yapılmaması gereken bir davranış değil aksine çok normal bir davranış gibi gelecektir. Yani çocuk halka açık alanda istediği gibi davranması gerektiği anlamını çıkaracaktır. Anne baba olarak çocuğunuza en büyük kötülüklerden birisini yapmış oluyorsunuz. Annem babam bir şey olmayacağını düşünüyor düşüncesine kapılan çocuk çıplak bir şekilde halka açık alanda dolaşmaktan sıkılmayacaktır.

• Tuvaletini Yaparken Yalnız ve Gerçek Bir Tuvalette Olmasına Dikkat Edin

Tuvalet ihtiyacı tüm insanlarda olduğu gibi çocuklarda da görülen bir ihtiyaçtır. Bu ihtiyacı çocuklar daha sık hisseder ve gidermek ister. Çocukların tuvalet ihtiyaçlarını giderdikleri ortam oldukça önemlidir. Kas gelişimi normal seyreden bir çocuk tuvaletini 3-4 gibi yaşlarda kendisi yapabilecek olgunluğa erişir. O yüzden sizin onun yanında olmanıza veya herhangi bir tanıdığının tuvaletini yaparken yanında olmasına gerek yoktur. Eğer ısrarcı bir tavır sergilersen çocuk yine utancını gizleyecek ve bir süre sonra utanmamaya başlayacaktır. Herkesin yanında tuvaletini yapmak veya açık alanda tuvaletini yapmak ona normal gelecektir. Çocuğun mahrem yerlerini kendisinden başka kimsenin görmemesi gerekir. Fakat bu düşünce çocuğa ailenin tavırları ile empoze edildiğinde çocuk hiç çekinmeden mahrem yerlerini açarak tuvaletini açık alanda yapabilir. Bu da istismarı normal karşılamasındaki en büyük etkenlerden birisidir.

• Çocuğunuzun Yanında Cinsellik İçeren Davranışlardan Uzak Durun

Çocuklar taklit yeteneği üst düzeyde olan bireylerdir. 7 yaşına kadar somut işlemler dönemine girememiş olan çocuklar soyut işlemler döneminde her şeyi taklit ederler. Özellikle anne babasından gördüklerini ve duyduklarını yapmaya söylemeye bayılırlar. Çocukların bu özelliği bilmeden bile olsa onların düşüncelerine etki edecektir. Genellikle alt sosyo-ekonomik düzeyde olan ailelerde görülen çocuğun yanında ailenin cinsel ilişkiye girme davranışı oldukça tehlikelidir. Çocuğunuz sizinle aynı odada kalıyor ise bu davranışa oldukça dikkat etmelisiniz. Çünkü çocuklar anne babanın cinsel ilişki sırasında yaptıklarını görüp onları taklit etmek isteyecektir. Bu da cinsel istismar konusunda çocuğun en büyük zaaflarından birisi olacaktır. Çocuk cinsel ilişki sırasındaki davranışları onu istismar eden kişiye karşı gösterebilir. Çocuk aslında istemediği, ne olduğunu bilmediği sadece taklit olarak gösterdiği bu davranışı oldukça normal kabul edebilir. Böyle olduğu için istismara da karşı koymaması normal olacaktır.
İstismara Uğrayan Çocuk Nasıl Davranmalıdır
İstismara uğrayan çocukların veya istismar edilmeye çalışıldığın çocuğun göstermesi gereken davranışı anne babalar şu şekilde anlatmalıdır. Gizli bölgeleri, mahrem yerleri çocuklara dışarıdan göstermelidir.

• Birisi senin gizli yerlerine dokunduğunda yüksek sesle HAYIR de.
• Oradan hemen KAÇ(UZAKLAŞ).
• Bir BÜYÜĞÜNE (ANNE, BABA, ABLA ABİ) anlatmaktan çekinme ve yardım iste.

Bu aşamaları çocuğunuzla sık sık tekrar etmeli ona böyle bir davranışı yabancı birisi sergilediğinde ne yapması gerektiğini benimsetmeye çalışmalısınız. Böylece çocuğunuz istismara uğradığında ne yapması gerektiğini bilir ve size anlatır.