Evdeki kitapların sayısını çok uzun zamandır bilmiyorum. Bu pek de önemli değil. Önemli olan sahaflardan, kitabevlerinden ya da internet üzerinden yaptığım alışverişlerde iki kere aynı kitabı almak istememem...

Bu nedenle, internet üzerinde kütüphane yazılımlarını arattığımda da karşıma bir sürü ücretli, az olmayan sayıda da ücretsiz program çıktı. Bunların arasında gerçekten iyi programlar da vardı, iyi olmayanlar da. Ama benim rastladıklarımın tamamının ortak özelliği, SQL gerektirmeleriydi. Teknik altyapıdan çok anlamam. Tembel de bir adam olduğuma göre SQL ile uğraşmak da istemem. Şimdi onun ayarları yapılacak, web üzerinde tutmak istersen, hosting satın almak gerekecek, vb.

Robby Stephenson da bu şekilde düşünmüş olacak ki -görüldüğü kadarı ile kendileri tembel değiller, üstelik programlamadan da anlıyorlar- kalkmış ve Tellico adlı bu programı yazmış. Üstüne üstlük, bunu bir koleksiyon yöneticisi olarak tasarlamış ve kitaptan videoya, oyundan paraya, şaraptan pula koleksiyonu yapılabilecek her şeyi de dahil etmiş. Bir de bunları SQL tabanlı değil, XML üzerinde gerçekleştirmiş. (Pardus geliştiricilerinden Barış Metin'in kulakları çınlasın ;)

Programlar

Programı tanıtırken, asıl olarak kullandığım kitap kataloglama kısmından hareket edeceğim. Kitap dışındaki kısımlarda benzer şekilde hareket edilebilir.

Programı açtığınızda karşınıza üç ana pencere gelmekte:

1. Grup Penceresi: Bu pencere ile farklı gruplamalar altında kitaplarınızı görebilirsiniz. (Yazar, dil, yayıncı, tür, ya da kullanıcı tanımlı herhangi bir gruplama gerçekleştirilebilir.)
2. Ana Liste: Koleksiyonunuzda bulunan ve girişlerini yaptığınız kitapların özelliklerini (bu özellikleri de siz belirlersiniz) buradan görebilirsiniz.
3. Kitap Bilgileri: Yapmış olduğunuz giriş ile ilgili tüm detayları buradan görebilirsiniz.

Bunların yanı sıra iki adet kullanım çubuğu bulunmakta:

1. Araç çubukları (Ana araç çubuğu ve koleksiyon çubuğu)
2. Durum Çubuğu

Başlarken

Koleksiyonu yaratmaya başlamadan önce (yani veri girişlerini yapmaya başlamadan) yapılması gereken ilk şey ihtiyaçlarınızı belirlemek ve buna göre oluşturacağınız koleksiyonda neleri kayıt altında tutacağınızı bilmektir. Tellico'nun güzel yanı öntanımlı bir şablonu olsa da, bu şablonu istediğimiz gibi değiştirebilmemiz ve kendi isteklerimize uydurabilmemizdir. Bunun için yapılması gereken koleksiyon alanları menüsüne girmek ve burada gerekli değişiklikleri yapmaktır.

Tanımlı alanlarda “New/Yeni” düğmesi ile yeni alanlar yaratabilir ya da “Delete/Sil” düğmesi ile istemediğiniz alanları silebilirsiniz. Yarattığınız yeni alanları Kitap Girişi ekranında yeralan farklı sekmelerde tanımlayabilirsiniz. (Ben özellikle, hangi kitabın kütüphanemde nerede olduğu ile ilgili bir yeni alan yarattım.)

Programın yine bir başka güzelliği, tanımladığınız alanlara öntanımlı değerler atayabilmeniz ya da çeşitli biçimlendirme seçeneklerinden yararlanabilmenizdir.

Veri girişi

Başlarken yukarıda anlatıldığı gibi bir planlama yapmak yerine mevcut alanlar bana yeterli diyebilir ve doğrudan veri girişine başlamak isteyebilirsiniz. (Aslına bakarsanız bunu yapmayın! Adam akıllı hangi alanları kaydedeceğinizi tasarlayın ve ondan sonra girişlerinizi yapın. Neyse! Daha fazla karışmamın anlamı yok. Ne haliniz varsa görün ;)

Veri girişine başlamak için Koleksiyon Araç Çubuğu'nda yer alan Yeni Giriş tuşunu kullanabilir, Koleksiyon başlığını açıp “Yeni Giriş”i seçebilir ya da CTRL+N kombinasyonu ile yeni giriş penceresini açabilirsiniz.

Yeni Giriş Penceresi'nde altı adet sekme yer almaktadır. (Pencere kendim için tanımladığım Giriş Penceresi'dir, ön tanımlı olarak gelen değil) Bunlar sırasıyla:

• Genel: Bu sekme altında genel bilgiler yer almaktadır.
• Publishing (Yayımlama): Bu sekme altında yayınevi, yayın yılı, ISBN numarası vb. bilgiler yer almaktadır.
• Sınıflandırma: Burada kitabın türü, durumu vb. bilgiler yer almaktadır.
• Kişisel: Kitabın imzalı, hediye, ödünç, okunmuş olup olmadığını ya da kitapla ilgili değerlendirmeyi bu sekmenin altında görebiliriz.
• Ön Kapak: Kitapla ilgili istediğimiz bir fotoğrafı örneğin kapak fotoğrafını buraya yerleştirebiliriz. (Kitabın fotoğrafı ya da resmi sabit diskimizde kayıtlı bir dosya olabileceği gibi internet üzerinde yer alan bir resim de olabilir.)
• Yorumlar: kitapla ilgili kişisel yorumlarınızı buraya ekleyebilirsiniz.

İçeri/Dışarı Aktarma

Tellico'nun en sevdiğim yanlarından biri de verilerin içeri ya da dışarı aktarılabilmesi seçeneği idi. Eğer böyle bir seçenek olmasaydı, daha önceden Hesap Tablosu üzerinde kaydetmiş olduğum 250 kadar verinin girişini tekrar yapmam gerekecekti ki, ne kadar zulüm olurdu tahmin edebilirdiniz.

İçeri aktarım yapabileceğiniz veri tipleri şunlardır:

• Tellico verisi
• CSV (Comma separated Value) verisi
• Alexandria verisi
• Bibtex verisi
• Bibtexml verisi
• MODS verisi
• RIS verisi
• Audio CD verisi
• Audio File Metaverisi
• Ant Movie Catalog verisi
• GCFilms verisi
• Dosya Listeleme (File listing) verisi
• XSL dönüşüm (XSL Transform) verisi
  

Dışarı Aktarım yapabileceğiniz veri tipleri ise şu şekildedir:

• XML
• Zip
• HTML
• CSV (Comma Separated Value)
• PilotDB
• Alexandria
• ONIX
• XSL Dönüşüm (XSL Transform)

Bu aktarımları yapmak için Dosya menüsünden İçeri Aktar ya da Dışarı Aktar seçeneklerini kullanmalısınız.

Raporlar

Tellico'nun kişiyi tembelliğe alıştıran özelliklerinden biri de, ön tanımlı raporlarının bulunmasıdır. Bu raporlarla, çeşitli istatistiklerimizi otomatik olarak alabilir, giriş yaptığımız verilerden istediğimiz şekilde listeler yaratabilir, bunları HTML olarak kaydedebilirsiniz. Bunun için yapılması gereken:

ya da Collection menüsünden Generate Reports (Rapor Hazırla) seçeneğini seçmektir.

Bu seçimleri yaptığımızda karşımıza boş bir ekran gelecektir. Buradan isteğimiz doğrultusunda bir rapor hazırlanmasını isteyebilir, bu hazırlanan raporu HTML olarak kaydedebilir ya da yazdırabilirsiniz.

Bitirirken...

Tellico'nun küçük çaplı bir kütüphane için son derece yararlı bir program olduğu düşüncesindeyim. Bunun yanı sıra, kurulum sırasında SQL gibi bir veritabanı istememesi bence programın artılarından. Kullandıkça daha fazla sevdiğim bu programı herkese tavsiye ederim.